Afscheid nemen van een dierbare op de intensive care, het is lastig en nauwelijks mogelijk. En dan de uitvaart. Een lege aula, geen knuffel, zoen en schouder om uit te huilen. Het zijn bijzondere tijden. Tranen vloeien van verdriet én van onmacht om het verlies en om het niet bij elkaar zijn van familie en vrienden. Allerlei digitale communicatiemiddelen, zoals Skype of je telefoon, bieden mogelijkheden. Maar toch, Corona nabestaanden rouwen onder traumatische omstandigheden. Juist daarom is extra begeleiding nodig. Wilt u een luisterend oor of digitale steun in een Corona nabestaandengroep? Klik hier voor steun www.steunbijverlies.nl/corona.

 

 

 

 

Afscheid nemen van een corona patiënt

Een wintergriepje, zo leek het. Wat hoesten, moe en een beetje koorts. Het bleek hardnekkiger. Eenmaal bij de huisarts werd hij doorverwezen naar het ziekenhuis. Daar breidde het wintergriepje zich uit tot heftige longklachten. Het ademen werd steeds moeilijker. In korte tijd lag hij op de IC aan de beademing. En dan de plotseling opkomende angst, dat kende ik niet van hem. Het happen naar adem en de longen die niet meer functioneerden. Niet om aan te zien. Hij heeft het niet gehaald. De laatste twee dagen op het IC is hij in slaap gehouden. Dat gaf rust. Voordat hij insliep zeiden wij nog, wij zorgen voor jou, over een paar dagen zien wij jou terug. Maar hij heeft het niet meer gehaald, toen wisten wij dat nog niet. Afscheid nemen van een corona patiënt is ingewikkeld, ook al omdat je er fysiek niet bij mag zijn.

 

 

Afscheid nemen is belangrijk


Afscheid nemen is belangrijk omdat we met elkaar een weefsel maken in ons leven van contacten. Ieder contact en gesprek is een unieke verbinding. Wij ontmoeten elkaar, we praten met elkaar. Het leven gaat over relaties. Verlies gaat over het verliezen van relaties. Afscheid nemen betekent dat de relationele draad wordt doorgeknipt. Die draad kan niet los blijven liggen. Dat zou pijnlijk en niet te dragen zijn.

 

 

Rouwen onder verzwarende omstandigheden


Goed afscheid nemen staat in corona-tijd onder druk. Het niet goed afscheid kunnen nemen betekent dat de relatie rafelig en onaf blijft. Natuurlijk, het afscheid kan tijdens het leven al hebben plaatsgevonden. Dat is mooi en troostend. Maar wanneer het afscheid plaatsvindt op de intensive care, dan is dat lastig en nauwelijks mogelijk. En dan de uitvaart. Een lege aula, geen knuffel, zoen en schouder om uit te huilen. Het zijn bijzondere tijden. Tranen vloeien van verdriet én van onmacht om het verlies en om het niet bij elkaar zijn van familie en vrienden. Allerlei digitale communicatiemiddelen, zoals Skype of je telefoon, bieden mogelijkheden. Maar toch, Corona nabestaanden rouwen onder traumatische omstandigheden. Ze hebben onze erkenning en aandacht nodig.

 

Verwerken van verlies


Rouw is niet maakbaarheid. Je kunt het niet achter je laten. Het gaat ook niet om het loslaten, verwerken of een plek geven. Dat willen we misschien graag, want dan lossen we het op. Maar dat gaat niet. We kunnen ons verlies alleen maar leren dragen. Dan gaat het niet om verwerken, maar om het verlies te verweven in ons levensverhaal. Het gaat niet om loslaten, maar anders vasthouden. Niet om het een plek te geven, maar om de beweging toe te laten tussen het voelen en ervaren van het verdriet en de draad van de dag van morgen weer op te pakken. Die beweging brengt je bij je veerkracht.

 

Reacties van nabestaanden


Afscheid nemen in normale tijd is emotioneel. In corona-tijd is dat zeker zo. Het is zwaar om op afstand zonder fysieke nabijheid afscheid te moeten nemen. Zeker als je weet hoe je dierbare naar adem gesnakt heeft in de laatste dagen van het leven. Dat beeld kan traumatisch zijn. In die omstandigheden kun je de neiging hebben om het verlies te mijden, de pijn niet te voelen, niet meer over praten, gewoon je eigen leven weer oppakken. De tijd heelt immers alle wonden? Uit ervaring weten wij dat je daar later last van krijgt. In het masker van ‘flink zijn’ komen breuken en dan komt het verdriet, die angst, pijn en paniek alsnog naar boven. Daarnaast is de kans groot dat het lichaam antwoord geeft op je ingehouden verdriet. Daarmee ontwikkel je psychosomatische klachten.

 

Het kan ook zijn dat de rouw overweldigend is. Dat het niet lukt om verder te leven. Dan blijf je in de rouw. Je blijft leven met het verlies en kunt de draad van het leven niet meer oppakken. Die heftige rouw kan allerlei vervelende gevolgen hebben, zowel in somatische als psychische zin. Het welzijn staat onder druk. Je wordt belemmerd in je dagelijks functioneren. Waarom zou ik uit bed komen? Er is niemand die op mij wacht.’